ბრძოლაბრიტანულ-ქართული აკადემიისგადარჩენისთვის

15 წლის ნათია ჯანაშიას ცხოვრებას სოხუმის დაცემამ წარუშლელი დაღი დაასვა. ეს არ იყო უბრალოდ ქალაქის დაკარგვა; ეს იყო ფესვების მოგლეჯის, ბავშვობის სამყაროს ერთ ღამეში გაქრობის ტრავმა. სწორედ ამ ნანგრევებზე აღმოცენდა გარდამტეხი გააზრება: დანაკარგის სიმძაფრემ მასში გააჩინა არა დანებების სურვილი, არამედ შეუპოვრობა და რაღაც ღირებულის, ხელშესახებისა და მარადიულის შექმნის დაუოკებელი წყურვილი.

წლების შემდეგ, ამ ღრმა გამოცდილებით ნასაზრდოებმა, მეუღლესთან, დავით ცეცხლაძესთან ერთად, საქართველოში ორი უმნიშვნელოვანესი საგანმანათლებლო კერა დააარსა. ეს არ იყო ბიზნესპროექტი; ეს იყო ოცნება, რომლის სრულყოფილ სახესაც ისინი, უპირველეს ყოვლისა, საკუთარ ხუთ შვილში ხედავდნენ.

სკოლები შენდებოდა რწმენით, რომ სწორედ ამ კედლებში მიიღებდნენ მათი შვილები საუკეთესო განათლებას და ჩამოყალიბდებოდნენ ღირსეულ პიროვნებებად. მათი წარმატება და ბედნიერება მშობლების ოცნების უმაღლეს გამოვლინებად იქცა. დღეს ისინი სწორედ ამ ოცნების დასაცავად იბრძვიან.

ამ ისტორიის სათავე ამერიკაშია, სადაც ნათია ჯანაშიამ აშშ-ის მთავრობის სრული დაფინანსებით ვანდერბილტის უნივერსიტეტში განათლების ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი მიიღო, შემდეგ კი სწავლა ბოსტონის კოლეჯის დოქტორანტურაში განაგრძო.

„კარგი სკოლა მხოლოდ შენობა და გაკვეთილები არ არის. ის არის სივრცე, სადაც ბავშვი საკუთარ თავს პოულობს. სადაც ბავშვი იძენს რწმენას, რომ ყველაზე თამამი ოცნებებიც კი აიხდინოს და პოულობს ბედნიერებას, რომელიც ამ გზაზე ძალას აძლევს.“

სამშობლოში დაბრუნებულმა ეს ხედვა რეალობად აქცია, თუმცა წარმატებას საქართველოში ყოველთვის თან სდევდა გამოცდა. 2011 წელს, იმ დროს, როდესაც საქართველოში ბიზნესი სასტიკი ზეწოლის ქვეშ იყო, ნიკა გილაურის პრემიერ-მინისტრობის პერიოდში, წყვილს უკანონოდ წაართვეს ორი საგანმანათლებლო დაწესებულება. ეს იყო მწარე გაკვეთილი, რომელმაც საკუთარ თავზე აგრძნობინა, რას ნიშნავს რაღაცის ნულიდან შენება და შემდეგ მისი უსამართლოდ დაკარგვა.

მიუხედავად ამისა, 2015 წელს, მეოთხე შვილზე ფეხმძიმე ნათიამ და მისმა მეუღლემ კიდევ ერთხელ გარისკეს და მთელი რესურსი ახალი, საოცნებო კამპუსის მშენებლობაში ჩადეს, რომელიც 55-ზე მეტი ეროვნების 1100-ზე მეტი მოსწავლისთვის იქცა მეორე სახლად.

სკოლები სულითა და გულით შენდებოდა — სასწავლო პროგრამებით, პედაგოგებით, ფიზიკური გარემოთი თუ უნიკალური კულტურით. კურსდამთავრებულები მსოფლიოს საუკეთესო უნივერსიტეტებში აბარებდნენ და წლების შემდეგაც სიყვარულით ბრუნდებოდნენ, რადგან ეს სკოლა მათთვის ნამდვილი სახლი იყო.

სწორედ ამიტომ არის ის, რაც შემდეგ მოხდა, ასეთი მტკივნეული. 2018 წელს „საქართველოს კაპიტალისგან“ მიღებულმა შემოთავაზებამ ისინი დააფიქრა.

„სკოლის ნამდვილი ღირებულება ბავშვების მომავლით იზომება და არა კვარტალური მოგებით. ამას სჭირდება პასუხისმგებლობის ის ღრმა გრძნობა, რასაც საინვესტიციო კომპანია ყოველთვის ვერ გაიგებს.“

სკოლები უკვე წარმატების მწვერვალზე იყო და მათ გაყიდვა არ სურდათ. საბოლოოდ, ისინი გაფართოების, ინვესტიციებისა და გრძელვადიანი პარტნიორობის დაპირებებმა დაარწმუნა.

დაპირებებმა, რომლებიც არასდროს შესრულდა.

ამის ნაცვლად, სკოლების კონტროლისთვის მახინჯი ბრძოლა დაიწყო. დაირღვა ფუნდამენტური ვალდებულებები, რასაც მოჰყვა ცრუ ბრალდებების კასკადი, ზეწოლა და სრული საკუთრების უკანონო გზებით ხელში ჩაგდების მცდელობები. ამ ზეწოლას ვერც მათი შვილები გადაურჩნენ.

ეს არ არის უბრალოდ საქმიანი დავა. ეს არის კითხვა, თუ რა არის მისაღები ჩვენს ქვეყანაში: შეიძლება თუ არა, გავლენის, კორუფციული კავშირებისა და ფინანსური ბერკეტების გამოყენებით წაგართვან ის, რასაც ათწლეულების მანძილზე შენი შრომით ქმნიდი?

ირაკლი გილაური სწორედ ამ ინსტრუმენტებით ცდილობს სკოლების დაუფლებას და პასუხისმგებლობისგან თავის არიდებას. თუმცა, მას არ ესმის, რომ ნათია ჯანაშიასთვის ეს არასდროს ყოფილა ბრძოლა ფულისთვის.

ეს არის ბრძოლა სკოლებისთვის. იმ ბავშვებისთვის, რომლებიც ყოველდღე შედიან მათ მიერ აშენებულ სკოლებში და უსაფრთხო, შთამაგონებელ გარემოს ელიან. ეს არის პრინციპული ბრძოლა იმის დასამტკიცებლად, რომ განათლება არ შეიძლება განიხილებოდეს, როგორც უბრალო კომერციული პროექტი.

ნათია ჯანაშიასთვის ეს ბრძოლა ღრმად პირადულია. მან იცის ყველა დერეფანი, ყველა საკლასო ოთახი და ყველა ის გადაწყვეტილება, რომელმაც ეს სკოლები ჩამოაყალიბა. ის სწორედ ამისთვის იბრძვის.

გოგონა, რომელმაც სოხუმში სახლი დაკარგა, გაიზარდა და ქალად იქცა, რომელიც ახლა სხვებისთვის აშენებს სახლებს. წარსულმა მას ასწავლა არა დანაკარგის შიში, არამედ იმის დაცვა, რაც ნამდვილად ღირებულია.